Năm 2020: một năm nhìn lại

Nói theo trào lưu Sáu Chữ (“Six Words”) thì năm 2020 có thể tóm tắt bằng 6 chữ: sống sót, đóng góp, bè bạn.

Sống sót

Đó là một năm sống sót theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Một cách chánh thức đại dịch Vũ Hán xảy ra vào tháng 12/2019, nhưng thật ra dữ liệu thực tế cho thấy nó đã xảy ra vào tháng 9/2019. Tháng 12/2019 tôi còn ở trong nước và sắp đón Tết, nên cũng không mấy quan tâm đến tình hình dịch bệnh. Vả lại, lúc đó thì WHO và đa số các chuyên gia bệnh truyền nhiễm đều không xem đó là đại dịch, mà chỉ là một trận dịch xảy ra ở một nước mà dịch bệnh xảy ra rất thường xuyên. Nhưng phải cả 4 tháng sau khi diễn biến dịch lan rộng trên thế giới thì WHO mới tuyên bố đó là “pandemic” (đại dịch).

Ở Úc, chánh phủ bắt đầu khuyên người dân làm việc ở nhà (họ gọi là WFH – working from home). Riêng tôi thì bắt đầu làm việc ở nhà từ đầu tháng 4/2020, khi Viện vừa yêu cầu vừa khuyến khích tất cả mọi người nên làm việc ở nhà, nếu có thể, để giảm nguy cơ lây nhiễm virus. Thoạt đầu làm việc ở nhà cũng chán, vì không có dịp tương tác và tiếp xúc với bạn bè đồng nghiệp trong Viện, nhưng theo thời gian thì cũng quen với lối làm việc và nếp sống mới. Cũng may suốt thời gian qua tôi và bạn bè chẳng ai bị nhiễm. Điều này không ngạc nhiên, vì nguy cơ nhiễm nói chung là thấp. Thành ra, chúng tôi … sống sót cho đến nay.

Trong việc làm tôi cũng là một trong những người sống sót. Năm nay, tình hình tài trợ cho khoa học quá khó khăn, cứ 100 người nộp đơn xin tài trợ chỉ có 9 người được. Hậu quả là nhiều bạn bè mất việc và đóng cửa labo nghiên cứu. Riêng tôi thì được tài trợ qua một chương trình có thể nói là danh giá nhứt trong khoa học Úc (Australia Fellowship) nên được sống sót. Mình sống sót, nhưng nhìn các đồng nghiệp phải nghỉ hưu sớm vì không được tài trợ mà ngậm ngùi. Thế giới này vô thường như thế: hôm nay còn thấy nhau, ngày mai có thể sẽ chia tay. Trong thời đại ‘gạo châu củi quế’ và đầy thách thức mà còn tồn tại trong thế giới khoa học là một may mắn lớn vậy.

Đóng góp

Còn sống sót là còn cơ hội đóng góp. Nhìn lại 12 tháng qua, tôi thấy nhóm mình làm được khá nhiều việc, từ công bố khoa học đến tham dự các hội nghị online và đóng góp cho họ:

Tính ra, nhóm tôi công bố được 17 bài báo khoa học. Trong số này 3 bài (2 bài xã luận và 1 bài Perspective) được mời viết. Con số này không nhiều, nhưng phẩm chất khoa học của các bài báo thì tôi nghĩ mình có quyền tự hào. Năm nay có một bài quan trọng đã nộp cho một tập san quan trọng, nhưng cho đến nay vẫn chưa có quyết định. Phải chi ban biên tập báo cho mình biết trước 31/12 để ăn mừng thì hay quá, nhưng họ hình như muốn kéo dài sự hồi hộp cho chúng tôi.

Tôi đã đóng góp cho tất cả 4 hội nghị trong ngành. Đầu tiên là hội nghị loãng xương cấp quốc gia ở Úc và Tân Tây Lan, nhóm của tôi đã đóng góp được vài bài quan trọng. Riêng tôi trong vai trò chair của uỷ ban nghiên cứu đã xét duyệt và cấp giải thưởng cho hơn 10 hội viên. Nhớ hôm nhận chức tôi hỏi anh bạn tiền nhiệm là công việc khó khăn của research chair là gì, anh ấy cười nói ‘chẳng có khó khăn gì cả, cái thú vui lớn nhứt là được cầm tiền để cho người khác’ (ý nói trao giải thưởng). Nói vậy chớ trong thực tế cũng khó khăn lắm, vì phải phấn đấu sao cho công bằng.

Tôi còn đóng góp cho Hội nghị nội tiết trong vùng được tổ chức lần thứ 21 ở Seoul. Tôi có dịp nói một bài về đóng góp của Dự án nghiên cứu VOS (Vietnam Osteoporosis Study), và các thành viên trong VOS cũng đóng góp 3 bài khác. Rồi đóng góp cho hội y học ở Sài Gòn và hội loãng xương Châu Á Thái Bình Dương qua những bài giảng được mời.

Năm nay vì phải làm việc ở nhà, nên tôi có nhiều thì giờ hơn. Tôi dùng thì giờ đó để làm việc cho/liên quan với Việt Nam. Đầu tiên là tôi viết xong cuốn sách “Mô hình hồi qui và khám phá khoa học” và do nhà xuất bản Tổng Hợp ấn hành vào tháng 10/2020. Đây là cuốn sách tôi tâm đắc lắm và muốn viết lâu rồi, nhưng phải đợi đến mùa dịch mới hoàn tất. Tôi rất vui mừng là cuốn sách đã được các bạn đọc chào đón rất nồng nhiệt. Các bạn có gởi email góp ý và tôi xin nhân dịp này bày tỏ lòng biết ơn đến các bạn.

 Mô hình hồi quy và Khám phá Khoa học

Năm nay Nhà xuất bản TH cũng tái bản cuốn sách “Y học thực chứng” cho tôi. Đây là cuốn sách y học thực chứng đầu tiên ở Việt Nam, đã được xuất bản lần đầu chừng 10 năm trước, và năm nay thì có nhiều chỉnh sửa và thay đổi. Năm nay còn có thêm một cuốn khác cũng về y học thực chứng nhưng do một nhóm dược sĩ soạn thảo (sẽ đề cập dưới đây). Như vậy là Việt Nam đã có 2 cuốn sách về chủ đề tương đối thời sự này.

Y học thực chứng (Evidence - based Medicine)

Việc thứ hai là tôi có thời giờ tiếp tục kênh giảng trực tuyến trên youtube. Đây là kênh giảnh tôi làm trong lúc mắc bệnh vài năm trước, nhưng vì bận rộn quá trong những năm sau nên tôi không cập nhựt được. Năm nay tôi đã cập nhựt gần 30 bài giảng về phương pháp nghiên cứu và loãng xương. Trong tương lai tôi sẽ upload chừng 10 bài giảng về loãng xương để các bạn có thể tham khảo.

Kênh youtube của tôi: https://www.youtube.com/user/drnguyenvtuan/playlists

Tính đến nay, kênh youtube của tôi đã có hơn 100 bài giảng đủ loại, và được các bạn chào đón nồng nhiệt. Tôi mới xem qua thì thấy có hơn 15,000 bạn ghi danh (subscribers) và hơn 1.5 triệu lượt view. Tuy mấy con số này rất khiêm tốn so với các kênh của giới nghệ sĩ, nhưng nó vẫn là niềm khích lệ lớn đối với tôi.

Ngoài ra, tôi còn có dịp đóng góp nhiều bài báo cho báo chí phổ thông. Không thể nào nhớ hết mình đã đóng góp bao nhiêu bài viết và phỏng vấn cho giới báo chí trong và ngoài nước, nhưng tôi nghĩ con số phải hơn 20 bài.

Bạn bè

Năm nay cũng là năm tôi mừng cho các em sinh viên, nghiên cứu sinh và bạn bè. Tháng 12 thì có Bs Hà Tấn Đức chánh thức cầm tấm bằng tiến sĩ sau 1 năm tốt nghiệp. Năm 2020 cũng là năm Bs Thái Viết Tặng và Bs Trần Minh Giang, và Ds Phạm Nữ Hạnh Vân tốt nghiệp tiến sĩ. Tôi rất vui vì có dịp hướng dẫn, làm việc chung, và đóng góp một phần tâm trí của mình cho sự nghiệp của các bạn ấy.

Lab tôi năm nay cũng có 2 thành viên mới. Người đầu tiên là Huy mới tham gia từ UTS và sẽ học tiến sĩ trong lab tôi. Người thứ hai là Thuỳ Linh đến từ 108, Hà Nội, cũng sẽ làm luận án masters trong lab tôi. Năm tới, hi vọng sẽ có thêm 1 em sinh viên tiến sĩ từ Việt Nam sang tham gia lab làm những dự án liên quan đến mất xương ở người cao tuổi.

Nhưng tôi còn may mắn có nhiều bạn bè … ‘ảo’. Tính ra, fb của tôi có hơn 1400 ‘friends’ và gần 50,000 bạn ‘follower’. Dĩ nhiên, không phải ‘friend’ hay ‘follower’ nào cũng đều là ‘bạn’ đúng nghĩa, nhưng có người chia sẻ những cảm xúc và tâm tư của mình mỗi ngày hay mỗi tuần cũng là hay lắm rồi.

Năm nay, một trong những sanh hoạt mạng xã hội có ý nghĩa nhứt trong năm theo tôi là seminar do nhóm ‘Vietnam Bioinformatics Network‘ tổ chức hôm 21/12. Tôi hân hạnh đến chia sẻ cùng các bạn ấy những suy nghĩ của tôi về bioinformatics và tố chất và kĩ năng để thành một ‘investigator’ trong thế giới khoa học phương Tây. Tôi nghĩ các bạn có thể nhân rộng sanh hoạt này sang các lãnh vực khác.

Một trong những việc tôi làm là ủng hộ các bạn trẻ trong các nỗ lực giáo dục. Năm nay, một nhóm dược sĩ ra mắt cuốn sách “Cẩm nang thực hành Y học chứng cứ“. Đây có lẽ là cuốn sách về y học thực chứng (evidence based medicine) số 2, sau cuốn của tôi xuất bản chừng 10 năm trước. Tôi được mời viết lời giới thiệu cho cuốn sách mà tôi rất thích. Nếu các bạn chưa có cuốn này thì nên tìm mua, vì theo tôi biết là ấn bản thứ hai mới vừa được công bố.

No description available.

Năm ngoái, anh bạn Lưu Nhi Dũ (báo Người lao động) hỏi tôi sau khi được bầu vào Viện hàn lâm y học có gì mới với tôi không. Tôi trả lời rằng có cái mới: Đó là viết hàng chục lá thư đề cử các em xin học bổng PhD và postdoc bên Mĩ, Úc, Âu châu. Cũng có hơn 60% thành công, và vậy là mừng rồi. Trong số này chỉ có 1 em duy nhứt là tôi gặp ngoài đời, còn lại thì chưa gặp ai cả. Năm nay tôi lại có việc nữa. Tôi đề cử 4 em đi định cư ở Úc theo chương trình Distinguished Talent. Điều hay nhứt là tôi chưa bao giờ gặp 4 em ấy ngoài đời. Có một em tôi chỉ đọc CV thôi, và thấy em này có tiềm năng cho Úc. Em ấy là dân Hà Nội, có vẻ có cá tánh và chánh kiến, và tôi thích người như thế. Một em khác là dân Sài thành, cũng tài ba lắm, và tôi cũng nghĩ rất thích hợp cho Úc. Một em khác tôi không biết dân vùng nào (và tôi cũng chẳng cần biết; chỉ biết là người Việt thôi là ok rồi). Ngày xưa, tôi được nhận sang Úc định cư, nhưng chắc người nhận tôi chỉ vì lí do nhân đạo thôi. Làm sao một tên ốm yếu, đen đúa, tiếng Anh cà tàng mà có triển vọng ở Úc. Thành ra, tôi nghĩ họ nhận tôi vì thấy tội nghiệp thôi: nhận hắn để hắn sống sót. Không ngờ có ngày mình là người chọn đồng hương cho nước Úc. Nếu có một người tôi rất muốn giúp là Phan Kim Khánh, hình như là dân Thái Nguyên. Tôi thương em này lắm, và tôi nghĩ em ấy có tiềm năng leadership.  

Tóm lại, đối với tôi năm 2020 là một thời gian rất đặc biệt và đáng nhớ. Đại dịch đã làm ảnh hưởng đến hầu như tất cả hoạt động của xã hội, thì một cá nhân trong xã hội chịu sự ảnh hưởng của dịch bệnh cũng chẳng có gì quá ngạc nhiên. Do đó, năm nay tôi cũng có điểm trầm lần thăng. Điểm trầm là tình trạng lockdown và giãn cách xã hội làm mình không làm được mình muốn làm :(. Còn điểm thăng là được trao cái fellowship có thể giúp mình sống thêm được 5 năm nữa. :).

Mến chúc các bạn một năm mới 2021 nhiều may mắn và an lành!

One thought on “Năm 2020: một năm nhìn lại

  1. Em cám ơn thầy, mỗi khi được đọc bài viết của thầy, em đều đọc một cách nghiêm túc, các thông tin thầy viết rất bổ ích cho công việc chuyên môn của em và nhìn nhận cuộc sống này. Nhân dịp lễ giáng sinh và năm mới 2021, em chúc thầy và gia đình luôn mạnh khỏe, an lành.
    BS Nguyễn Văn Bộ – Bắc Giang, VN

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s